Kapethik saking Kalawarti Panjebar Semangat No.52 Tanggal 26 Desember 2009

Kacariyosaken malih dening Umi Badiroh

Rumuhun bangsa Kamboja asring disebut kadidene bangsa Bar-bar kang wengis sarta jahat.Nanging ing suwalike iku kabeh,bangsa iki nduweni budaya sing agung.Negara iku nduweni peninggalan arkeologi arupa candhi atusan ing laladan 200 km2,sing punjere ana Angkor Thom lan Angkor Wat.Geographise Kamboja mapan ing wilayah 181.000 km2,wewatesan karo Laos lan Thailand ing sisih lor,Vietnam ing sisih kidul lan wetan, serta Teluk Thailand ing sisih kulon. Merga mapan ing satengah-tengahe China lan India,kabudayan ing negara iki dipengaruhi dening negara loro mau.Kamboja,Kampuchea, Cambodia,Khmer utawa Angkor,mujudake jeneng-jeneng sajenis kang kabeh mau ana sambung rapete karo peradaban kaloka ing Bawana Asia.Jaman kencana rukmine Kamboja cinathet ing peripde Angkor(802m-1432m),sing kawiwitan dening pemerintahan Jayawarman II tumekane Maharaja Gamyat.

Sejarah uga nyethet yen karajan Khmer nate ajur mumur merga diserang kanthi gedhen-gedhenan dening pasukan Thailand.Tentara Thailand ngamuk punggung ngobong ibukota Angkor Thom nganti ludhes sak isi-isine tan mangga puliha.Nanging sanajan mangkono sisa-sisa kajayane Angkor Thom,kutha peninggalan Jayawarman VII(abad ke-12),isih katon sumringah lan mencutake.
Salah sijine utusan saka Indonesia sawetara wektu kapungkur ditugasake dening Dirjen Kebudayaan nindakake program Indonesia Technical Asistance for Safeguarding Angkor (ITASA).Bareng karo salah sijine arkeolog Kamboja lulusan University of Fine Art Phnom Penh suwene 6 wulan,utusan mau bebarengan mugar regole kerajaan Angkor Thom kang banget kaloka mau.

Kutha kang kinupengan Candhi

Angkor ing bahasa Khmer ateges ibukota, dene Thom tegese gedhe.Angkor Thom mujudake ibukota gedhe sing kinupengan tembok dhuwure 8m lan dawane 8km.Saben sisihe tembok diwenehi kalen ambane 100m sing ngupengi njabaning tembok.Saben sisihe tembok dipepaki gapura mlebu sing manglung mendhuwur.Salah sijine gapura mau dijenengake’’Gerbang Kemenangan’’.

Sasuwene iki kawigaten ndonya isih tumuju marang Angkor Wat kang arsiteke endah sinawang.Sanajan mangkono Angkor Thom kang panggonane 1km sisih lore Angkor Wat, mujudake kompleks wewangunan kutha sing arsitekture ora kalah endah lan nengsemake.Bahan wewangunan sing digunakake asli saenggo nyiptakake rasa tentrem, agung lan endah kang ora ana tandhingane.
Nalika nepak pekarangan lawang mlebu kutha Angkor Thom, sakiwa tengene dipapagake sesawangan barisane reca gedhe-gedhe.Reca-reca gedhe kang ana sisih kiwa mujudake gegambarane para dewa.Dene sisih tengene nggambarake pakartine para raseksa sing uripe brekasakan.Reca-reca mau digambarake lagi nggeret ula naga.Iki gegambarane crita pewayangan nalika para dewa ngudhek segara susu Samudra Wantana.Gapurane Angkor kawangun memper Prabu Samudra Wantana,ndeder mendhuwur nganti 33m dhuwure.Ing plafone diwenehi rerenggan sirah papat Budhistsatwa madhep keblat papat.Iki mujudake gambaran sing yasa Angkor Thom,yaiku sang Jayawarman VII( 1181-1291).Jayawarman VII nganut doktrin dewa agung lan nduweni penganggep menawa dheweke titisane BadhisattAyawalokiteswara. Praupan papat iki uga nggambarake catur mukalingga,sing mujudake manivestasi saka prinsip alam semesta.
Gajah lambang kemakmuran,kesuburan lan keagungan ing negara kasebut.Sawise ngliwati pintu gerbang,ing sandhuwure dalan aspal sing lurus,kita digawa menyang kutha.Ing sakiwa-tengene dalan katon wit-witan pating jenggleg gedhe-gedhe kang mujudake perangan alas greng.Kurang luwih 1,5km saka gapura,ana remukan candhi sing luwih gedhe yen dibandhingake karo Candhi Borobudur.Candhi mau diarani Bayon.Areale Candhi Bayon nggayuh 136x 124 m2 lan dhuwure 42 .Ujaring kandha candhi mau mligi dipisungsungake marang Raja Jayawarman VII minangka Avalakiteswara.

Simbol kasebut ginambarake marang menara-menara kang digawe reca Bodhisattwa kanthi praupan madhep keblat papat saemper gambaran ing payon mlebu Angkor Thom.Kejaba iku merga mapane persis ing satengah-tengahe kutha,Bayon dianggap minangka simbole Gunung Meru ing satengah-tengahe alam semesta.Bangunan Candhi Bayon munjer ing tengah-tengah mawa telung teras.Sing kawitan lan keloro mujudake gallery dawa pesagi papat sing dikebaki deneng relief.
Kang sepisanan saka relief mau nyritakake panguripan saben dinane,kayata pasar,mancing iwak,adujago,serta prastawa-prastawa perang.Sauntara elief ing teras loro crita bab mistis.Yen ngematake kabeh relief sing dipajang mau nyata nengsemake.Kanthi maca urut-urutan kita bisa ngrasakake adegan mbaka adegan.Dene ing adegan teras nomer telubisa disawang praupan-praupan Avalakiteswara.Ndeleng sakabehane relief-relief ing Bayon mau bisa marakake betah ana kono.Metu saka Bayon,lagi bisa ngrasakake manawa Angkor Thom pancen kutha sing bener-bener dikebaki deneng candhi.

Ora adoh saka Bayon ana larikane candhi serta tilas bangunan istana kang ukurane luwih gedhe maneh.Ora adoh saka candhi mau uga bisa sinawang Candhi Baphuon,istana kerajaan sing dipepaki relief barisan gajah sing banget endahe.Rerenggan liyane arupa gapura,blumbang,lan isih akeh maneh pepasren sing endah ngelam-elami.Angkor Thom pancen’’luar biasa’’,kabudayan Kamboja sing patut diacungi jempol.